HYDROGENSAMFUNNET

I overgangen til det utsleppsfrie «hydrogensamfunnet» må det utviklast berekraftig teknologi for storskala produksjon av hydrogen. Energien til produksjonen kan kome frå fornybare kjelder i innovative kombinasjonar mellom havvind og havenergi.

Ill: Kazuyuki Ouchi 

Hydrogen er forventa å inngå som ein viktig energiberar i framtida. Ved forbrenning blir det ingen utslepp av CO2, så denne gassen er rekna som klimavenleg. Som drivstoff er bruk i brenselceller mest aktuelt. Energiomdanning ved fusjon av hydrogen til helium er framtidsmusikk.

Den lette gassen har lenge vore nytta i kjemisk industri, som reduksjonsmiddel, i rakettdrivstoff og i dei tidlegare versjonane av luftskip. I transportsektoren er gassen i eit lite omfang nytta som drivstoff, særleg i lastebilar. Batteri framstår enn så lenge som mest attraktiv energikjelde for mindre køyrety, men dette kan endre seg. Hydrogen blir no også teke i bruk som drivstoff for ferger og skip.

Det er eksplosjonsfare ved utilsikta handtering og lagring av hydrogen, noko som krev gode sikringstiltak. Dette har gjort denne gassen mindre attraktivt for visse bruksområde. Hydrogen er lett og har liten energitetthet pr volum, men er det mest energirike drivstoffet pr vekt (utanom atombrensel). For praktisk bruk er det naudsynt å komprimere gassen til minst mogleg volum. Ved å komprimere og i tillegg kjøle den ned til flytande tilstand får vi den mest energitette forma. Men det krevst mykje energi til komprimering og nedkjøing, og logistikken rundt dette og desentralisert distribusjon vert relativt komplisert, samanlikna med, bensin/diesel og batteri.

Hydrogen er det rikeleg av i naturen, men lite i fri form som gass. Framstilling for industrielt forbruk skjer for det meste frå naturgass, til såkalla «blå», eller «grå» hydrogen. Dette medfører utslepp av CO2. Elektrolyse av vatn er ein alternativ framstillingsmetode. Dersom elektrisiteten til dette kjem frå fornybare, CO2-frie  kjelder som sol, vind og bølgjer, kallast produktet «grønt hydrogen». Det vil bli stort behov for grønt hydrogen i framtida. Spørsmålet er korleis få til storskala og kostnadseffektiv produksjon og transport/lagring av dette, med fornybar energi. Utnytting av vind til havs kombinert med havenergi kan representere eit viktig framtidig bidrag.

Konseptskipet «Wind Hunter» er utvikla i Japan. Det inneber produksjon av hydrogen om bord i skip som nyttar vind til framdrift. Segla i kompositt kan hevast/senkast og roterast i høve til vind og kurs. Dette gjev svært effektiv utnytting av vinden. Så effektivt at det kan produserast elektrisitet med undervass turbinar montert under skipet. Dette energiomdanninga bremsar på farta til skipet, men ikkje meir enn at det framleis har god manøvreringsevne. Elektrisiteten blir nytta til å framstille hydrogen om bord ved elektrolyse. Skipet har brenselceller som kan bruke litt hydrogen til propellframdrift ved manøvrering i hamner.

«Wind Hunter» har som hovudformål å produsere og lagre hydrogen, for omlasting til havs eller levering i hamn. I kombinasjon med undervassturbinar  utnyttast vindenergien meir effektivt enn med vindinstallasjonar på land, og ein unngår konflikt og konkurranse som sistnemnde kan medføre. Skipet kan også ivareta sekundære oppgåver slik som overvaking av havets og atmosfærens tilstand og kartlegging av fiskebestandar og tsunamivarsling. Det vil operere langt frå land og inn i dei mest vindrike områda til havs og vil difor også kunne fungere som observasjonsplattform for vervarsling.

Elektrolysen skjer med konvensjonelle metodar slik som alkalisk eller proton-basert elektrolyse i avsalta sjøvatn. Framstilt hydrogen vert blanda med handelsvaren toluen til methylcyclohexan, MCH, som kan  lagrast ved normal temperatur og ved normalt tykk. Dermed er komplikasjonane med lagring og transport av hydrogen under høgt trykk og låg temperatur eliminert. Ved lasting fylles toluen i tankar om bord, og skipet går til havs. Etterkvart som hydrogen blir produsert, fylles MCH over i tome toluentankar. Etter lossing av MCH får skipet om bord ny forsyning av toluen, og kan gå til havs igjen. I land blir MCH splitta i hydrogen og regenerert toluen som så kan nyttast om bord på neste tur. Konseptstudiet for eit 220 m langt skip gir ein dagsproduksjon på 170.000 m3 hydrogen pr dag, eller 250 tonn MCH.

Omdanninga av hydrogen til MCH, og så tilbake til hydrogen, krev energi. Likevel framstår metoden som økonomisk berekraftig ved å legge til grunn bruk av hydrogen i elektrisitetsproduksjon på land. Bruk som drivstoff i køyrety og mindre skip kan gje ennå betre kalkyler. I Japan er det konkrete planer om bygging av eit panamax klasse skip som i 2020 skal  demonstrere framdrift med den omtalte seglføringa. Med full rigging og 15 m/s slør vind gjev den heile 650 tonn skyvekraft. Deretter vil det bli tilrettelagt for hydrogenproduksjon som omtalt.

I studiar som pågår, blir logistikkforbetringa ved lagring av hydrogen som MCH vurdert opp mot aktuelt energibehov til dette og samanlikna med hydrogen. Miljørisiko ved lekasjar og produksjon om bord av alternative energiberarar slik som amoniakk vil det bli forska på vidare.

 Ved omstilling til «hydrogensamfunnet» trengs det storskala kapasitet for produksjon og transport av hydrogen. Eit konseptskip som «Wind Hunter» kan repesentere eit betydeleg bidrag til dette.


Forfattar: Lars Golmen

Publisert av |25. januar 2019|Nyhende|Kommentarar avslått på HYDROGENSAMFUNNET|
  • Permalink Gallery

    UNIKE KART HJELPER FORSKARAR MED Å FINNE UT MEIR OM LIVET I HAVET

UNIKE KART HJELPER FORSKARAR MED Å FINNE UT MEIR OM LIVET I HAVET

Detaljerte kart over botnen på Sunnmøre er til stor hjelp når Runde Miljøsenter  no skal forske meir på Tobis (sil). Karta gir eit godt bilete av botnen og no skal  ein nytte karta til å  finne ut kvar silen gyt og  ved hjelp av ekkointegrering sjå kor stor bestanden er.

Arbeidet skal skje i samarbeide med Havforskingsinstituttet og er finansiert av Miljødepartementet, Fiskeridirektoratet og  Havforskingsinstituttet. 

Sil som nøkkelart
Forskingsoppgåvene er knytt til sil med omsyn på å kartlegge silen sin biologi og rolle i økosystemet i kystområda på Sunnmøre. Silen har eit heilt spesielt levesett som er viktig å ta omsyn til når det skal gjennomførast bestandsundersøkingar av denne type fisk, og dette kan dei nye marine karta gi svar på.

Fiskarar frå mange nasjonar driv kommersielt fiske etter tobis i Nordsjøen. Fisket skjer med finmaska trål på sandbotn. Tobis er et samleomgrep for fleire artar innan sil-familien (Ammodytidae). Havsil (Ammodytes marinus) er den viktigaste arten i tobisfiskeriet i Nordsjøen. No skal vi finne ut meir om han her langs kysten på Sunnmøre, ved hjelp av marine grunnkart, seier marinbiolog Roger Kvalsund,  ved Runde Miljøsenter AS. 

Bilete: Nils-Roar Hareide  og Roger Kvalsund opparbeider prøver av sil i laboratoriet ved Runde Miljøsenter AS.  (foto: RMS)

Kart over botnen kan hjelpe forskarar å finne silen
Karta syner ulike botnforhold og botnforhold i kystområda er prega av stor variasjon i topografi og sedimenttypar. Det er områder med grovkorna sand som er eigna habitat for silen.

- Desse sandbøtene er for små til kommersielt trålfiske, men silen er næringsrik mat for fugl og andre fiskeslag (t.d. flatfisk, torsk, hyse, lyr og sei), og er såleis svært viktig i økosystemet, fortel Kvalsund.

Sjølv om sil ikkje blir fiska kommersielt langs kysten har den betydeleg innverknad på det kommersielle fisket. I snurrevadfisket etter kysttorsk spelar silen ei viktig rolle, då den får torsk, hyse og sei til å konsentrere seg på fiskeplassane.

- Den viktige rolla sil har i økosystema langs Norskekysten er summert opp av Havforskingsinstituttet  i ein eigen rapport. (Bergstad m.fl. (2013)). I den rapporten blir dei store hola i kunnskap om silartane langs Norskekysten skildra. Viktigaste forslag til tiltak er innsamling av data om leveområde og biologi, seier Kvalsund og viser til marine grunnkart.

Marine grunnkart eit unikt verktøy
Data og materiale frå prosjektet Marine grunnkart for Søre Sunnmøre som Norges Geologiske Undersøkelser (NGU) , Kartverket og 5 kommunar på Søre Sunnmøre har gjennomført er svært viktig for kartlegging av silen si utbreiing. Marine grunnkart gjev høve til å meir effektivt oppsøke potensielle sil-habitat som ikkje er kartlagde.

Runde Miljøsenter har i fleire år hatt fokus på den lokale silen si rolle i økosystemet som mat for andre, både fugl og fisk.

FAKTABOKS

  • Tobis er eit samleomgrep for dei fire sortane med sil vi har i Noreg.
  • Havsilen grev seg ned i sanden seinsommar/ haust. Der ligg den heilt til kjønnsmodne individ kjem opp i desember-januar for å gyte. Egga legg den på/i sanden. Etter gyting grev den seg ned i sanden igjen.
  • I april kjem den vaksne silen opp igjen frå sanden på dagtid og beitar på raudåte, andre plankton og pelagiske organismar fram til juli-august. Så grev den seg ned igjen i sanden og kjem opp igjen til ny gyting ved årsskiftet.
  • Yngelen blir utklekt i mars-april og utover våren. Yngelen er om lag 5,5 mm ved klekking. Dei veks raskt, og i løpet av sesongen blir dei 7-10 cm lange før 0-åringane botnslår ut på hausten.
  • I juni er yngelen blitt om lag 5 cm og då er den blitt ypparleg mat for ungane til lundefuglen som blir klekte ut om lag 1. juni.
  • Sidan silen grev seg ned i havbotnen (sandbotn) store delar av året må ein kjenne til kvar desse sandområda er og om det er rett type sand.

Bilete frå båten Lophelia som er eigd av Arne Sævik. Ekkoloddsvingaren som heng utanpå båten nyttar Runde Miljøsenter saman med Havforskingsinstituttet til å mengdemåle sil (foto: RMS).

Bilete: Sil  henta ut frå ein torskemage ved Runde. (Foto: RMS)

Publisert av |25. januar 2019|Nyhende|Kommentarar avslått på UNIKE KART HJELPER FORSKARAR MED Å FINNE UT MEIR OM LIVET I HAVET|
  • Permalink Gallery

    NY SAMARBEIDSARENA OM MARIN FORSØPLING ETABLERT PÅ SUNNMØRE

NY SAMARBEIDSARENA OM MARIN FORSØPLING ETABLERT PÅ SUNNMØRE

 Runde Miljøsenter og Sunnmøre Friluftsråd hadde i helga eit arbeidsseminar for frivillige strandryddarar og aktørar som arbeider mot marin forsøpling. Deltakarane av seminaret vart einige om å etablere ein samarbeidsarena for vidare samarbeid, der dei kan få møtast og får arbeide i fellesskap med temaet marin forsøpling.

Utfordringar knytt til rydding
Det var mange som fortalde om utfordringar knytt til ryddearbeidet sitt. Mykje tid går i å skaffe poser, hanskar og frivillige til å plukke. Og etterpå treng dei hjelp til å frakte ting frå terrenget til avfallsmottak.

- Det er ikkje berre å møte opp å starte å rydde, vi har mykje logistikkarbeid både i forkant og etterkant, seier Randi Kjerstad frå Lepsøya.

Fleire frivillige som har arrangert aksjonar for andre fortel om vanskeleg HMS-arbeid i feltet, og felles registrering av funn etter ein stor aksjon.

Betalt av si eiga lomme
Nokon av dei frivillige hadde også betalt andre for å få hjelp frå si eiga lomme, for å få bukt med all plasten som ligg langs kysten i nærområdet.

- Det har eg ikkje råd til i lengda, seier ho.

Ikkje berre stress og mas
Dei frivillige var tidleg ute med å påpeike at sjølv om de kunne tenkt seg meir hjelp og midlar til det administrative, så trivast dei ute i naturen.

- Eg har fått med meg ein del spektakulære soloppgangar og solnedgangar i Mulevika. Det er skjønt å få vere ute i naturen og rydde. Ryddinga gir meg ro i sjela og eg får vere ute i frisk luft, seier Isabella Lang, som er frivillig ryddar på Søre Sunnmøre.

Nettverket inviterer andre til å delta
Det nye nettverket ynskjer å kome i kontakt med andre som vil vere med i nettverket.

- Vi arbeidar saman for å få eit fokus på marin forsøpling, og saman er vi sterke, både i søknadsprosesser og i den offentlege debatten, seier Ann-Helen frå Sunnmøre Friluftsråd,

Plast er eit nytt parameter i havet
Er det verkeleg slik i Noreg at arbeid med marin forsøpling som er ei så stor utfordring globalt skal berre basere seg på frivillige? Dette var eit av de viktige spørsmåla som vart stilt i seminaret.

- Etter siste møte eg hadde i (LAND OG BY) hadde forskarar kome fram til at plast er no eit parameter i havet slik som salt og oksygen. Dette visar at vi må tenkje meir på korleis vi skal overvake plast i havet og finne løysingar på kva vi skal gjere av det.

SKRU AV KRANA!
Oppmodinga var sjølvsagt klar; Skru av krana! Nettverksgruppa oppmodar no bedrifter og andre til å sjå på sine eigne rutinar på avfallshandtering og utslepp frå eigen produksjon.

På Sunnmøre finn dei som plukkar strender stadig bevis på at vi må starte med å feie for eiga dør. Mange av dei frivillige trur nok at det sikkert er ein del som ikkje veit at dei forsøplar.

- Ta ein titt på rutinar rundt bedrifta og sjå på kva de kan vere med på å forhindre slepp ut, seier Charlotte Hauge, prosjektleiar for arbeidsseminaret.  Bedrifter kan godt ta kontakt med nettverket viss dei ynskjer å gjere noko med dette for vi har god kompetanse for å hjelpe bedriftene.

Registrering av funn gjort av dei frivillige gir også eit bilete på korleis det står til med kysten og vil gi nettverket høve til å informere samfunnet. 

Trenger nye sponsorar som vil vere med på laget.
For å arrangere to nye seminar i år, er det nye nettverket ute etter nye sponsorar. Det fyrste nettverket vart sponsa av SpareBank 1 Søre Sunnmøre, som sjølv ynskjer å gjere ein forskjell for miljøet.

- Vi var så heldige å få midlar til vårt fyrste seminar av SpareBank 1 Søre Sunnmøre. Vi vil nytte alle midlar som vi søkjer til arbeid mot marin forsøpling. Derfor ser vi etter sponsorar for vårt vidare arbeid med marin forsøpling, seier Hauge ved Runde Miljøsenter.

Nettverket håpar på å få arrangert to seminar for frivillige i 2019.

Publisert av |25. januar 2019|Nyhende|Kommentarar avslått på NY SAMARBEIDSARENA OM MARIN FORSØPLING ETABLERT PÅ SUNNMØRE|

Alternativ julepynt på vårt juletre

Isabella Lang og Erika Jasiūnienė har rydda ein del i Mulevika i Herøy kommune.  Under ryddinga så fekk dei ein ide om å lage til eit juletre ved Runde Miljøsenter med funn frå staden.

Det syns vi på Runde Miljøsenter var ein slik god ide at vi hadde eit alternativt juleverkstad her på Runde, der strandryddararne fekk boltre seg innandørs (for ein gang skuld) og lage til juletrepynt.

Med nyvaska plast frå Mulevika og limpistol vart nye og kreative kreasjonar trylla fram.

Runde Miljøsenter sitt juletre kan alle sjå gjennom vindauget i fyrste etasje. Det skal stå heilt fram til vi skal ha arbeidsseminar om marin forsøpling i januar 2019.

Vestlandsnytt fekk også med seg den alternative verkstaden og publiserte nyhenda

Publisert av |12. desember 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Alternativ julepynt på vårt juletre|

Nyhendebrev frå Runde Miljøsenter

Nyhendebrev frå Runde Miljøsenter 

Viss du ynskjer å følgje med på kva vi arbeider med, så meld deg på vårt nyhendebrev. Nyhendebrevet kjem ut ein gang i månaden.

Meld deg på vårt nyhendebrev her

Arkiv: 

Nyhendebrev desember 2018
Nyhendebrev november 2018

Publisert av |11. desember 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Nyhendebrev frå Runde Miljøsenter|

Ei utfordring som krev innsats!

Problemet med plastforureining av havet har vist seg å vere mykje større enn nokon hadde sett føre seg og er no eit av dei største miljøproblema som verda står over for.  Sunnmørskysten er eit av dei områda som er hardast ramma. Ein del plast avfall  kjem frå lokale utslepp, men svært mykje kjem med kyststraumen frå det europeiske kontinentet og med Golfstraumen frå dei Bristiske Øyane og Nord-Amerika.

Det er ei kjempestor oppgåve å  kontinuerlig halde strendene våre reine for plastikk. Heldigvis har det vist seg at det er eit svært stort engasjement i lokalbefolkninga og det har kome i gang fleire oppryddingsaksjonar. Det er gjennomført ein kjempestor frivillig  innsats dei siste par åra, og utan innsatsen frå dei frivillige vil ein ikkje kunne greie å halde kysten rein for plast.

Det er derfor svært viktig å halde oppe motivasjonen til dei frivillige. Dei treng å kome samen med andre som ryddar og dei treng å diskutere og formidle erfaringane sine. Mange av dei frivillige har tileigna seg stor kunnskap. Denne kunnskapen er det viktig å ta i bruk. Til dømes er det svært viktig å kartlegge og dokumentere kvar plasten kjem frå og kjeldene til plastforureinga, slik at det kan settast inn tiltak.Under samarbeid med dei frivillige har det kome fram at det er eit behov for å kunne møte andre frivillige og utveksle erfaringar og ha eit fora der dei kan treffast, diskutere og dele kunnskap om funn.

Dei fleste har eige arbeid utanom som dei stettar og har ikkje dette som sitt daglege arbeid. Dei frivillige treng derfor oppfølging og motivasjon. Det er og av stor viktigheit å etablere ein møteplass der dei frivillige kan møte fagfolk og myndigheiter.

For å bidra til at ryddinga av plast langs Sunnmørskysten har Runde Miljøsenter saman med Sunnmøre Friluftsråd, tatt initiativ til å gjennomføre eit arbeidsseminar på Runde 12.-13. januar.

Mulevika i Herøy kommune

Mulevika har blitt plukka fleire gangar i 2018 - Isabella og Erika vil snakke meir om funna sine under sine frivillige tokt i område.

Foto: Erika Jasiūnienė


Hovudfoto: Jannicke Johnson. Ho var å rydda i Eiksund og fann mykje frå tida då tunellen vart til.

Publisert av |11. desember 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Ei utfordring som krev innsats!|
  • Permalink Gallery

    Runde Miljøsenter deltek i Det internasjonale rådet for havforsking som no får observatørstatus i FN.

Runde Miljøsenter deltek i Det internasjonale rådet for havforsking som no får observatørstatus i FN.

Det Internasjonale rådet for havforsking (ICES) fekk observatørstatus i FN si Generalforsamling  no i november 2018. http://www.ices.dk/news-and-events/news-archive/news/Pages/ICES_becomes_UN_observer.aspx

Runde miljøsenter v/Lars Golmen har i over 10 år delteke i arbeidsgrupper under ICES, og vil vere med vidare under den nye FN-statusen.

For Runde Miljøsenter er det nyttig å vere med i slike internasjonale fora. Det bidreg til utvida nettverk og nye oppgåver, og koplar RMS tettare opp mot det som skjer internasjonalt på tema Hav, seier Golmen. Til dømes er RMS med  på å utarbeide FN sin neste havrapport, World ocean assessment, som kjem i 2020. Sjå meir her: http://www.worldoceanassessment.org/

Styrka internasjonalt arbeid er også ein del av Møre og Romsdal Fylke sin strategi, som kan bli enno viktigare i samband med regionreforma.

ICES har sidan 1902 gitt vitskaplege råd om forvaltning av levande marine ressursar og det marine miljøet i det nordaustlige Atlanterhavet. Fiskerinæringa har god kjennskap til ICES ved at organisasjonen gjev tilrådingar om internasjonale kvotar og avgrensingar på fangst av viktige fiskeslag. Med sine 20 medlemsland, og sitt internasjonale nettverk med meir enn 5000 vitskapsfolk, har ICES tilgang til eit breitt spekter av vitskapleg forsking og analyse. Denne erfaringa og kompetansen er ICES nå klar til å stille til rådvelde for FNs viktige havarbeid, inkludert arbeidet med berekraftsmåla og arbeidet for å utvikle ein ny avtale om biodiversitet utanfor nasjonal jurisdiksjon.

For meir informasjon om ICES sjå www.ices.dk.

ICES var på Runde i april, les meir her: http://rundecentre.no/internasjonal-arbeidsgruppe-fra-ices-besoker-runde/

www.regjeringa.no ved statsministeren sitt kontor informerte om dette i førre veke (04.11.18) https://www.regjeringen.no/no/tema/utenrikssaker/fn/ices_status/id2617909/


Publisert av |12. november 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Runde Miljøsenter deltek i Det internasjonale rådet for havforsking som no får observatørstatus i FN.|

Auka verdiskaping gjennom blågrønt forskingssamarbeid

Næringsutvikling gjennom blågrønt samarbeid er peika ut som eit viktig satsingsområde i Noreg. Møre og Romsdal har store mulegheiter gjennom tilgang på rike ressursar, stort biologisk mangfald og sterk lokalt og globalt næringsliv.

Nyleg var 24 forskarar frå Runde Miljøsenter, Møreforsking Ålesund og NORSØK samla på Runde for å arbeide fram gode prosjektidear i skjeringspunkta mellom hav og land.

Møre og Romsdal ein komplett verdikjede
Innafor blå sektor utgjer næringslivet i Møre og Romsdal ein komplett verdikjede. Regionen er ein viktig sjømateksportør i Noreg og knutepunktet for Noregs  havfiskeflåte og sjømatindustri. I fylket finn ein også landets viktigaste klynge innan maritim industri og leverandørindustri. Innan grøn sektor er vi eit stort landbruksfylke med 10 % av landets ku-, storfe-, geit og sauehold. Møre og Romsdal er også eit stort reiselivsfylke der turismen er basert på naturgitte føresetnader  med fjordar, øyer og fjell, i tillegg til  kulturlandskap og bygdesamfunn forma av eit aktivt landbruk og fiske.

Økologi og miljø i sentrum
Ein viktig faktor for utvikling av næringsliv og forsking er at ein i auka grad må ta omsyn til miljø og økologi. Gjennom samarbeid om forsking og næringsutvikling mellom blå og grøn sektor er muligheitene store for nye produkt, felles satsingar og løysingar på vegen mot eit meir berekraftig  samfunn.

Representantar frå næringa var med og ga innspel under samlinga. Desse blir tekne med vidare. 

Prosjektutviklinga blir finansiert av Møre og Romsdal fylkeskommune og eigeninnsats frå dei tre forskingsmiljøa.

 

 

Publisert av |5. november 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Auka verdiskaping gjennom blågrønt forskingssamarbeid|
  • Permalink Gallery

    Nordisk samarbeid om tapte og attståande fiskereiskap på Runde

Nordisk samarbeid om tapte og attståande fiskereiskap på Runde

Garn som fiskerane har mista kan stå og fiske i årevis blir kalla Spøkelsesgarn. Det kan ta mange år før desse garna er blitt nedbrotne og blitt ein del av havbotnen. Fiskeridirektoratet som leiar dei nordiske samarbeidsprosjektet « Clean Nordic Oceans (CNO)», arrangerte ein tre dagars workshop på Runde om spøkelsesgarn og anna havforsøpling frå fiskeriverksemnda den 23. til 25. oktober. Fagpersonell frå Norge, Sverige, Finland, Danmark, Grønland, Island, Holland, Tyskland og USA tok del. På workshopen vart det presentert erfaringar frå utviklingsarbeid om korleis ein skal finne og ta opp igjen tapte fiskereiskaper og korleis ein skal i størst mulig grad gjenbruke materialet.

Clean Nordic Oceans (www.cnogear.org) er eit nordisk nettverk der nordiske land samarbeider for å dele kunnskap og erfaring om metodar og målingar for å redusere effekten på spøkelsesfisking som forureinar verdshava. Leiar for prosjektet er Gjermund Langedal frå Fiskeridirektoratet.

Tapte garn – ein ressurs eller eit berre eit tap?
Dei ulike representantane i nettverksgruppa var i tre dagar på Runde og diskuterte korleis ein skal dokumentere og registrere tapte fiskereiskaper i sjøen og om det er formålstenleg å ta dei opp frå havet?

Gruppa diskuterte også på om det er mogleg å resirkulere reiskap på ein god og økonomisk måte og er infrastruktur og logistikk på land god nok til å ta imot dette? Fiskereiskap er ofte av dårlig kvalitet og dette fører til at det blir vanskeleg å  resirkulere desse garna. På siste dagen diskuterte gruppa om det var mogleg å få til eit system der vi kan få dekka kunnskapshol og bygge opp eit varslingssystem hjå fritidsfiskarar.

Arbeidd med spøkelsesgarn sidan 80-talet.
Fiskeridirektoratet starta arbeid med oppreinsking av tapte garn heilt tilbake på 80 talet. Nils-Roar Hareide frå Runde Miljøsenter orienterte på seminaret erfaringar frå sitt arbeid med spøkelsesgarn i Nord-Atlanteren for ein del år sidan og kunne konkludere med at dette arbeidet er like aktuelt i dag som for 20 år sidan.

Resirkulering er utfordrande
Mykje av dei garna som er tapt er av for dårleg kvalitet og kan ikkje bli brukt om att eller resirkulert.  Andrea Stolte frå WWF fortalde om testing av gjenbruk eller resirkulering av garn som dei tek opp av havet,  der dårleg tauverk øydelegg maskinene på land.

– Dei vert berre til mjuke og små uhandterlege fibrar, som ull på ein måte, og dei sett seg fast i maskinene og øydelegg dei, dette ikkje spesielt bra, seier Andra Stolte frå World Wildlife Fond (WWF).

Fiskegarnprodusentane er viktige
Nils-Roar meiner at vi må ikkje gløyme å involvere fiskarane  dei som produserer garna. Desse må vere med på å ta ansvar for å hindre at fiskereiskap blir mista eller dumpa.

Myndigheitene må utvikle eit regelverk for korleis garn skal ha eit liv frå vogge til grav? I regelverket bør det gå fram korleis dei som lagar nett kan lage garn som er lette å resirkulere? Kan dei designe eit garn med god kvalitet som er lett å gjenbruke eller resirkulere? Spør Hareide. Hareide meiner at dei er ein del av bilete her for å få til endringar.

Betre oversikt på i fritidsfiske
Fritidsfiske og rekreasjonsfiske har ikkje vore dokumentert på same måte som den kommersielle fiskerinæringa. Alle land har forskjellige måtar å registrere tapte fiskereiskap, men hittil har det ikkje vore fokus på fritidsfiskarar, og tala frå Norge viser at det vert plukka ein god del fiskeutstyr frå fritidsfiskarar.

Gruppa diskuterte også korleis ein skal auke kunnskapen om korleis ein aktørane på mest mulig vis kan  skal bruke fiskreiskap på ein ansvarlig måte. Det er vanskeleg å nå ut til alle som driv med fritidsfiske, med kunnskap om korleis handtere tapt utstyr. Vi må få til betre ordningar knytt til dette, seier Gjermund Langedal frå Fiskeridirektoratet.

– I Fiskeridirektoratet har vi hatt utfordringa om korleis kan vi få fritidsfiskarar til å varsle når dei mistar til dømes garn, krabbe- og hummarteiner, og vi trur vi har funne løysinga i form av ein app der fiskerane kan varsle direkte  til Fiskeridirektoratet. Appen (namn: fritidsfiske) ble lansert sommaren 2017 og har vært en suksess i samarbeid med Norges dykkerforbund og en del andre, avsluttar Langedal.

 

 

 

Publisert av |30. oktober 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Nordisk samarbeid om tapte og attståande fiskereiskap på Runde|

Besøk av Næringskomiteen

Besøk av Næringskomiteen 

Runde Miljøsenter fekk besøk av Næringskomiteen måndag 22.10. Nils-Roar Hareide og varaordførar Camilla Storøy ynskja komiteen og dei besøkande varmt velkomen til Herøy og Sunnmøre.

Nils-Roar Hareide (dagleg leiar) fortalde Næringskomiteen at vi treng også forsking i distrikta, ikkje berre i Oslo, Bergen og Trondheim.

- Det vi har er småpengar, men likevel driv vi med svært verdfull forsking, seier Hareide og håpar på politikarane og styresmaktene også forstår at vi har alt å tene som nasjon på at vi har levande forskingssenter også i distrikta.

Næringskomiteen sitt arbeidsområde er nærings-, industri- og handelsverksemd, skipsfart, statleg eigarskapspolitikk, statsgaranti ved eksport mv., konkurranse- og prispolitikk, landbruk, jordbruksavtalen, matpolitikk, fiskeri, fangst, akvakultur og laksefiske.

Les meir om besøket i nett.no eller Sunnmørsposten.

Publisert av |24. oktober 2018|Nyhende|Kommentarar avslått på Besøk av Næringskomiteen|